Home » Hoofdgebieden Rechtssysteem

Hoofdgebieden binnen het Nederlands Recht


Een ander woord voor Civiel Recht is Privaat Recht.  Binnen dit rechtsgebied zijn de rechten met betrekking tot de onderlinge verhoudingen tussen burgers en/of bedrijven geregeld. Die regels worden beschreven in het Burgerlijk Wetboek. Maar tegelijkertijd geldt ook de Europese regel-en  wetgeving en bestaan er bovendien nog internationale overeenkomsten waar rekening mee moet worden gehouden. En tenslotte is de zogenaamde jurisprudentie nog van belang. De jurisprudentie omvat o.a. alle uitspraken en vonnissen die in het verleden door rechters, rechtbanken, gerechtshoven en de Hoge Raad zijn gedaan. Maar wat betekent dit nu eigenlijk? Hoewel er vaststaande wetten en regels bestaan, is de rechtspraak toch ietwat ruimer te interpreteren dan op het eerste gezicht lijkt. Men zou kunnen zeggen dat jurisprudentie voortkomt uit het feit dat er altijd uitzonderingen en afwijkende omstandigheden bestaan. De bestaande wetgeving wordt in bepaalde gevallen bijvoorbeeld afgezet tegen andere (Europese) wetgeving of zelfs de grondwet. Een Rechter geeft aan de bestaande wet als het ware een wat afwijkende betekenis of geeft de wet wat meer kleuring. Natuurlijk moet ook een rechter zich houden aan de wet en mag ook hij/zij er niet van afwijken. Een voorbeeld van op wat voor manier jurisprudentie een rol speelt is roekeloos rijden waarvan niet vastomlijnd en duidelijk is vastgesteld wat het precies inhoudt. Was iemand bijvoorbeeld opzettelijk roekeloos of werd een bestuurder onvoorzien door iets belemmerd? Schrok de bestuurder dermate heftig dat er een impulsieve reactie volgde die als roekeloos kan worden betiteld of juist niet? Jurisprudentie maakt de wet niet alleen af, maar ook preciezer. Heeft u een juridisch probleem? Dan kan een advocaat onderzoeken of zich een vergelijkbaar probleem in het verleden heeft voorgedaan alsmede of en hoe de wet is ingekleurd door de rechter. 

In het Strafrecht wordt bepaald wat strafbaar wordt geacht, welke straffen ervoor gelden en op welke manier het opleggen van straf wordt toegepast. Dit is allemaal vastgelegd in het Wetboek van Strafrecht. In het Strafrecht gaat het niet om overtredingen maar over misdrijven.  Een rechter bepaalt of iemand een strafbaar feit heeft gepleegd. Als verdachte ontvangt men een dagvaarding waarin wordt aangegeven waarvan men wordt verdacht en wanneer en waar men voor de rechter moet verschijnen.  Bent u slachtoffer van een misdrijf? Doe altijd eerst aangifte bij de politie! U heeft dan een aantal rechten zoals het recht om geïnformeerd te worden over het proces.  Bent u getuige in een strafzaak? Dan wordt u door de officier van justitie of de rechter-commissaris opgeroepen. Let op: u bent verplicht om te verschijnen!

Het derde rechtsgebied is Bestuursrecht.  Het wordt ook wel Administratief Recht genoemd. De Algemene Wet Bestuursrecht omvat de regels die van toepassing zijn binnen dit rechtsgebied. De overheid en alle instellingen c.q. bestuursorganen die publieke taken uitvoeren functioneren aan de hand van het Bestuursrecht. In het Bestuursrecht gaat het om de verhouding tussen overheid en individuele burgers en bedrijven etc..

Er is echter nog een speciale vorm van rechtspraak die we moeten noemen bij de opsomming en beschrijving van de hoofdgebieden van het Nederlands Recht: De Kantonrechtspraak.  Men zou kunnen zeggen dat het de rechtspraak is voor de gewone mens. Het gaat dan vaak om zaken als bijvoorbeeld achterstallige huurbetaling en gas-water- en lichtachterstanden. De dagvaardingen komen bijvoorbeeld ook van telefoon- en postorderbedrijven of het betreft consumentenkredietzaken en lichte strafzaken zoals snelheidsovertredingen.